Oι πρώτες εβδομάδες ζωής

Oι πρώτες εβδομάδες ζωής

Μετά την έξοδο από το μαιευτήριο οι νέοι γονείς καλούνται να ανταποκριθούν σε έναν απαιτητικό ρόλο. Η καθημερινότητα αλλάζει, οι ίδιοι ευθύνονται πλέον για τη φροντίδα του μωρού τους και δικαιολογείται πλήρως να νιώθουν ανασφάλεια σχετικά με το νέο τους ρόλο. Στο νέο αυτό περιβάλλον πρέπει να προσαρμοστεί, εκτός από τους γονείς και το νεογνό που μεταβαίνει από μια κατάσταση πλήρους βιολογικής εξάρτησης με τη μητέρα σε μια κατάσταση «διαφοροποίησης» από αυτήν. Στη μεταβατική αυτή περίοδο, η μητέρα αποτελεί για το νεογέννητο το μόνο εκπρόσωπο του περιβάλλοντος, αυτόν από τον οποίο εξαρτάται η ικανοποίηση των αναγκών του. Ο θηλασμός αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου και παρέχει στο νεογέννητο όχι μόνο βιολογική αλλά και ψυχική «τροφή».

Το νεογνό ήδη από τις πρώτες ημέρες ζωής είναι ικανό να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον. Κινείται στο άκουσμα της ανθρώπινης φωνής, προσανατολίζεται στο γάλα της μητέρας, προσηλώνει το βλέμμα του στο ανθρώπινο πρόσωπο και μιμείται κινήσεις (προβάλλει τη γλώσσα, ανοίγει το στόμα). Αλληλεπιδρά βλεμματικά με τον γονέα, ηρεμεί και ακούει όταν του μιλά, κάνει έντονες κινήσεις παράγοντας φωνούλες όταν ο γονιός σταματά. Παράλληλα, μέσα από τη διαδικασία της φροντίδας του βρέφους ενδυναμώνει η σχέση μητέρας-παιδιού και αυτό επηρεάζει θετικά την εξέλιξή του. Με τον καιρό, η μητέρα ξεκινά να αντιλαμβάνεται τα «μηνύματα» που της στέλνει το μωρό της και μαθαίνει πως να απαντά σε αυτά. Σιγά σιγά η ίδια αισθάνεται αυτοπεποίθηση καθώς νιώθει ότι καλύπτει τις σωματικές και ψυχολογικές ανάγκες του μωρού της. Ακόμα όμως και οι μητέρες που δεν είναι εφικτό να θηλάσουν ή αποφασίζουν να μην το κάνουν, αποκτούν και αυτές μέσω της σίτισης με μπιμπερό τη στενή σωματική επαφή και τη σταθερή αλληλεπίδραση που έχει ανάγκη τόσο το βρέφος όσο και η μητέρα.

Δε θα ήταν υπερβολή να λέγαμε πως το κάθε βρέφος έχει το δικό του «χαρακτήρα». Το πόσο δραστήριο είναι, το πόσο πολύ κοιμάται, το πόσο συχνά τρώει, το πως απαντά σε νέα ερεθίσματα, η προσαρμοστικότητα, η ένταση των συναισθηματικών του αντιδράσεων, όλα εξαρτώνται από την ιδιοσυγκρασία του. Τα περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά γίνονται αντιληπτά ήδη από τη γέννηση και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την αλληλεπίδραση γονέα-παιδιού.

Ο ύπνος του νεογέννητου

Τις πρώτες μέρες ζωής συνήθως παρατηρούνται μεγάλες περίοδοι ύπνου  που διακόπτονται από  μικρότερες περιόδους εγρήγορσης. Με το πέρασμα του χρόνου οι ώρες κατά τις οποίες το μωρό είναι ξύπνιο επιμηκύνονται ενώ ρόλο και σε αυτό παίζει η αλληλεπίδραση με τους γονείς.  Τα  νεογέννητα  ζητούν τροφή σε άστατες ώρες και δεν έχουν πρόγραμμα στον ύπνο. Συνήθως δε διακρίνουν τη μέρα από τη νύχτα. Μπορεί να κοιμούνται για περισσότερες ώρες την ημέρα και να ξυπνούν συχνά τη νύχτα ζητώντας γάλα. Περίπου στην ηλικία των 6-8 εβδομάδων ζωής τα βρέφη αναπτύσσουν κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή αρχίζουν να κοιμούνται στη διάρκεια της νύχτας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τουλάχιστον 5 ωρών.

 

Το κλάμα

Το κλάμα αποτελεί το σημαντικότερο τρόπο επικοινωνίας του νεογνού-βρέφους με το γονιό. Το μωρό συχνότερα κλαίει επειδή:

  • πεινάει
  • είναι λερωμένο
  • είναι κουρασμένο
  • νυστάζει
  • ζεσταίνεται ή κρυώνει
  • πονάει

Από τις πρώτες μέρες ζωής το κλάμα αρχίζει να διαφοροποιείται ανά περίσταση και οι γονείς μαθαίνουν σταδιακά να ξεχωρίζουν τα διαφορετικά είδη κλάματος.

Η ακοή του νεογέννητου

Το νεογέννητο:

  • έχει ιδιαίτερα  αναπτυγμένη  την αίσθηση της ακοής.
  • έχει μνήμη της συχνότητας της φωνής της μητέρας του και ανταποκρίνεται διαφορετικά  στη  φωνή  της από ότι στη φωνή μιας άλλης γυναίκας.
  • ξεχωρίζει την ανθρώπινη φωνή από άλλους ήχους και τη συναισθηματική χροιά της ομιλίας.
  • αρχίζει να προσανατολίζεται προς τον ήχο.

Η όραση του νεογέννητου

Το νεογέννητο:

  • έχει περιορισμένη οπτική οξύτητα και δεν εστιάζει καλά. Παρόλ’ αυτά φαίνεται να του αρέσει πολύ να κοιτάζει σε πρότυπα που μοιάζουν με πρόσωπα.
  • δε μπορεί εύκολα να ξεχωρίσει χρώματα.
  • προσηλώνει το βλέμμα για λίγο στα πρόσωπα και τα παρακολουθεί στη μέση γραμμή, ιδανικά σε απόσταση 25 εκατοστών περίπου.

Η όσφρηση και η γεύση του νεογέννητου είναι ανεπτυγμένες ήδη από την ενδομήτρια περίοδο γιατί η μυρωδιά και η γεύση του αμνιακού υγρού αλλάζει.

Το νεογέννητο:

  • ξεχωρίζει τη μυρωδιά του μητρικού γάλακτος  και  προτιμά  τη  μυρωδιά  της δικής του μητέρας.
  • προτιμά τις γλυκές γεύσεις και αντιπαθεί τις πικρές και ξινές.

Αξίζει να τονίσουμε ότι το γάλα της ίδιας μητέρας μπορεί να έχει διαφορετική γεύση ανάλογα με τις τροφές που καταναλώνει καθημερινά. Έχει προταθεί ότι η έκθεση σε ποικιλία γεύσεων διευκολύνει την εισαγωγή των στερεών τροφών αργότερα.

Συμβουλές προς τους γονείς:

  • παρατηρείστε το μωρό σας
  • ειδικά όταν κλαίει:
    • πάρτε το αγκαλιά, μιλήστε του, σιγοτραγουδήστε του. Το μωρό δεν  «κακομαθαίνει» σε αυτή την ηλικία!
    •  ένα χαλαρό φάσκιωμα βοηθά κάποια μωρά να ηρεμήσουν τις πρώτες εβδομάδες ζωής (με τον τρόπο αυτό μιμούμαστε ένα χώρο στο νεογνό παρόμοιο με αυτό της μήτρας)
    •  βάλτε το στο στήθος, αν θηλάζει
    •  χρησιμοποιήστε χαλαρωτική μουσική ή κουδουνίστρα
    •  χρησιμοποιήστε πιπίλα (μετά τις 40 ημέρες ζωής)
  • προσπαθήστε σταδιακά να του μάθετε τη διαφορά μέρας και νύχτας. Την ημέρα ανοίξτε τις κουρτίνες, παίξτε μαζί του. Τη νύχτα χαμηλώστε το φωτισμό, μιλήστε του λιγότερο. Περίπου στην ηλικία των 6-8 εβδομάδων το βρέφος θα μάθει ότι η νύχτα είναι για να κοιμάται.

 

Σχετικά Άρθρα
Το βρέφος των 2 μηνών

Το βρέφος των 2 μηνών Στην ηλικία αυτή οι γονείς αναγνωρίζουν καλύτερα την ιδιοσυγκρασία του βρέφους και επικοινωνούν καλύτερα μαζί Διαβάστε περισσότερα

Το βρέφος στην ηλικία των 4 μηνών

Το βρέφος στην ηλικία των 4 μηνών Μετά τον 3ο μήνα, οι αλλαγές που παρατηρούνται στην ανάπτυξη του βρέφους είναι Διαβάστε περισσότερα

Το βρέφος των 6 μηνών

Το βρέφος των 6 μηνών Στην ηλικία αυτή η κοινωνικο-συναισθηματική εξέλιξη του βρέφους είναι αξιοσημείωτη και οι γονείς απολαμβάνουν περισσότερο Διαβάστε περισσότερα

Το βρέφος των 9 μηνών

Το βρέφος των 9 μηνών Η ηλικία αυτή αποτελεί ορόσημο για την εξέλιξη του βρέφους μιας και τότε ξεκινά να Διαβάστε περισσότερα